نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

چکیده

برخی از محصولات ارزآور با توجه به ویژگی­های خاص خود، امکان گسترش و تولید در محدوده‌های جغرافیایی خاصی را دارند که با توجه به قیمت بالای آنها، فرصت‌های ویژه‌ای را برای خانوارهای ساکن در آنها به وجود خواهند آورد. در این راستا، زعفران و پسته به عنوان دو نوع از مهم­ترین محصولات ارزآور کشاورزی استان خراسان رضوی، نقش بسیار مهمی را در بین محصولات کشاورزی این استان ایفا می‌نماید. هدف تحقیق حاضر، بررسی وضعیت تولید زعفران و پسته و اثرات آن در حانوارهای روستایی ساکن در دهستان رشتخوار می‌باشد. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی انجام گردیده است. مطالعات میدانی تحقیق، در سطح روستا و خانوار صورت گرفته است. در این راستا، در این راستا، وضعیت تولید و اثرات زعفران و پسته در  383 خانوار زعفران‌کار و پسته‌کار ساکن در 26 روستای این دهستان مورد بررسی قرارگرفت. جمع­آوری داده­ها براساس شاخص­های انتخابی و با استفاده از پرسشنامه‌های روستا و خانوار انجام شده است. برای تجزیه و تحلیل داده­ها نیز از تحلیل‌های آماری و نرم‌افزارهایTOPSIS، SPSS و ArcGIS استفاده گردید. نتایج تحقیق مؤید آن است که مقاومت در برابر شوری آب و مطلوبیت شرایط آب و هوایی برای کشت پسته در کنار زعفران، در افزایش سطح زیر کشت پسته در خانوارهای مورد مطالعه تاثیرگذار بوده است. همچنین نتایج نشان می‌دهد، روستاهایی که از سطح زیر کشت و تولید بیشتری برخوردار می‌باشند، اثرات درآمدزایی این محصولات در مقایسه با روستاهای دیگر بیشتر است. از سویی دیگر، درآمدزایی این محصولات ارزآور موجبات مهاجرت معکوس و بازگشت خانوارهای روستایی از شهرها شده است.

کلیدواژه‌ها

Alauddin, M., & Tisdell, C. (1991). The ‘Green Revolution’and economic development: The process and its impact in Bangladesh. Springer.
Amini, A., & Falahati, N., (1998), Investigation of the investment situation in the agricultural sector, Journal of Planning and Budget, No. 33, pp. 95-119. [In Persian].
Asghari Lafmejani, S., & Eizadi, A. (2017). Investigation of saffron role in job creation for rural families (Case study: Roshtkhar Rural District). Journal of Saffron Research4(2), 210-228. [In Persian].
Asghari Lafmejani, S., Masoumi Jeshni, M., & Hosseini, N. (2015). The Role of Saffron as a Strategic Product in the Livelihoods of Rural Households of Iran (The Case of Bajestan Township). Journal of Saffron Research3(1), 64-80. [In Persian].
Bagheri, M., & Moazzezi, F. (2014). Investigation of externalities of groundwater overexploitation on pistachio market of Iran, Journal of Agricultural Economics Research, Volume 5, Number 4, pp. 161-184. [In Persian].
Bazrafshan, J., & Ebrahimzadeh, E. (2006). The analysis of saffron spatial-positional extension in Iran with emphasis on Khorasan. Geography and Development4(8), 61-84. [In Persian].
Behdani, M., A. (2005). Environmental zoning and changes in saffron monitoring performance in Khorasan, Ph.D. Thesis, Faculty of Agriculture, Department of Agriculture and Plant Breeding, Ferdowsi University of Mashhad, Iran. [In Persian].
Borlaug, N. E. (1997). Factual errors and misinformation Norman Borlaug defends the green revolution. Ecologist27(5), 211-223.
Cai, Y. P., Huang, G. H., Yang, Z. F., Sun, W., & Chen, B. (2009). Investigation of public’s perception towards rural sustainable development based on a two-level expert system. Expert Systems with Applications36(5), 8910-8924.
Calhoun, M. B. (2004). Agriculture, trade, and development in the international political economy: A case study of Jamaica. University of Maryland, College Park.
Fal Sulaiman, M., Sadeghi, H., & Gholami, Z., (2013). The analytic Effects of social - economic strategic crops of development of rural regions (Case Study: pistachio cultivation in Shashtraz part of Khalil Abad county), Aride Regions Geographic Studies, Volume 4, Issue 12, July 2013, Pages 41-63. [In Persian].
Farahani, H., Javanii, K., & Karami Dehkardi, E. (2013). The analysis of social–economic sustainablity of saffron production and its impact on rural development, Case: Bala Velayat, Torbat Heydareeyeh. Journal Space Economy and Rural Development2(1), 95-112. [In Persian].
General Directorate of Agricultural Jihad of Khorasan Razavi Province (2012), Saffron Agricultural Research Report, General Directorate of Agricultural Jihad of Khorasan Razavi Province, Mashhad. [In Persian].
Hamzei, M., & Bouzarjmehry, K. (2016). Analysis of Effects and Factors Influencing on Increasing the Cropping Pattern of Saffron in the City of Nishapur; Case study: Ishaq Abad district. Saffron Agronomy & Technology4.
Hosseini, S. A. (2014). Analysis of factors affecting the increase in income and employment for villagers in the Gilan province, 3 (7),19-34. [In Persian].
Jafarbeyglou, M., & Mobaraki, Z. (2009). Land suitability of Qazvin province for Saffron cultivation based on multi-criteria decision making approach, Human Geography Research, No. 66, pp. 101-119. [In Persian].
Kamyabi, S., Nokhandan, M. H., & Rouhi, A. (2016). Effect of climatic factors affecting Saffron using analytic hierarchy process (AHP);(Case Study Roshtkhar Region, Iran). Saffron Agronomy & Technology, Saffron Agriculture and Technology Journal, 2(1), 75-90. [In Persian].
Mohammadi, H., Ranjbar, F., & Soltani, M. (2011). Climatic potentials assessment for saffron cultivation in Marvdasht. Geography and Environmental Planning22(3), 143-154. [In Persian].
Monazzam Esmaeilpour, A., & Kardavani, P. (2010). The role of agricultural products especially saffron in rural development of Kashmar Township. Territory7(26), 31-51. [In Persian].
Mosaedi, A., & Kaheh, M. (2008). Precipitation effects on yield productions of wheat and barley in Golestan province, Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources, Volume 15, Number 4, pp. 218-206. [In Persian].
Naqli, Shokoofeh, Madah, Majid, Abunouri, Ismail (2021), Effects of institutions on Iran's pistachio exports to Asian blocs (spatial econometric approach), Journal of Agricultural Economics, Volume 13, Number 3, pp. 134-149. [In Persian].
COPYRIGHTS
© 2023-2024 by the authors. Published by University of Birjand – Saffron Research Group. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)
 Parhizgari, Abuzar (2021), sub-cultivation, evaluation of the economic consequences of the effects of saffron development in the agricultural pattern of the Qazvin Plain, Journal of Agricultural Economics Research, Volume 13, Number 1, pp. 1-24. [In Persian].
 Pourmidani, A., Gharaeli, A. A., (2003). Study of economic and social effects of pistachio cultivation in Qom province, Village and Development Quarterly, 7(4), 52-61. [In Persian].
Pourtaheri, M., Roknoddin-eftkhari, A. R., & Rahbari, M. (2013). The Analysis of Social–Economic Impacts of Pistachio Cultivation upon Development of Damghan, 2 (5) :69-86. [In Persian].
Rahmani Khalili, M., Asadi, M. E., Mohammadi Torkashvand, A., & Pazira, E. (2022). Evaluation the Impact of Soil Texture and Climatic Parameters on Yield of Saffron (Crocus sativus L.) in Ghaen and Vamanan Regions. Journal of Saffron Research10(2), 195-214. [In Persian].
Roshtkhwar County Agricultural Jihad Department, (2013), The state of saffron cultivation in Roshtkhwar County, Rashtkhwar County Agricultural Jihad Department, Roshtkhwar. [In Persian].
Sabourbilandi, M., & Wadiei, A. (2007), Economic study of saffron and its effect on farmers' income, 6th Agricultural Economics Conference, November 3, Ferdowsi University of Mashhad.
Salami, H., & Ansari, V. (2009). The role of agriculture in job creation and income distribution: A path decomposition analysis. Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research2(3). 1-20. [In Persian].
Savari, M., Shiri, N., & Shabanali Fami, H. (2016). Analysis Factors Affecting the Practice of Agriculture Conservation Operation by Farmer Exploitation (Case study: Divandarreh County). Regional Planning5(20), 177-190. [In Persian].
Shahroudi, A. A., Ahmadi-Firozjaei, A, Chizari, M., (2007). Structures affecting the yield and quality of saffron product, study case, Torbat Heydarieh county, Journal of Agricultural Extension and Education Sciences of Iran, 3(1), 157- 143. [In Persian].
Taherkhani, M., & Rahmani, D. (2006). Specialization of Cultivation Pattern and Its Role in Rural Development Case Stady: Strawberry Cultivation in JAVARUD Region of Marivan, The Journal of Spatial Planning10(1), 81-102. [In Persian].
Troughton, M. J. (1991), The Dilemma Of Modern Agriculture And Sustainable Rural Communities. In Proceedings of the 1991 International Symposium on Technology and Society-ISTAS91 (pp. 150-157). IEEE.
Van der Ploeg, J. D. (2000). Revitalizing agriculture: farming economically as starting ground for rural development. Sociologia ruralis40(4), 497-511