واکاوی نقش عوامل اجتماعی- اقتصادی در پایداری اکولوژیکی کشت زعفران؛ مطالعه موردی شهرستان گناباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد فردوسی مشهد

2 گروه اقتصاد کشاورزی- دانشگاه فردوسی مشهد

10.22077/jsr.2020.3315.1131

چکیده

پیروی از نظام‌های کشت پایدار محصولات کشاورزی امری ضروری و تضمین کننده تامین نیاز بشر به غذا در بلند مدت است. یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی تولید شده در ایران، زعفران است که منبع درآمد اصلی برای بسیاری از روستانشینان شرق کشور به شمار می‌رود. از این رو، توجه به پایداری کشت این محصول از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مطالعه حاضر با هدف سنجش پایداری اکولوژیکی کشت‌بوم‌های زعفران شهرستان گناباد و شناسایی عوامل اجتماعی-اقتصادی موثر بر آن در سال 1398 انجام شد. ابزار تحقیق، پرسشنامه بوده و بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، 193 پرسشنامه تکمیل شد. به منظور دستیابی به اهداف تحقیق، ابتدا بر اساس 12 معیار و بر مبنای روش TOPSIS به ارزیابی پایداری اکولوژیکی مزارع پرداخته شد. در ادامه، الگوی لاجیت ترتیبی برای تعیین عوامل اثرگذار بر پایداری مزارع بکار گرفته شد. بر پایه نتایج، افزایش در متغیرهای نگرش نسبت به کشاورزی پایدار، سن، درآمد و تحصیلات و نیز داشتن بیمه محصولات کشاورزی و دنبال کردن کشاورزی بعنوان شغل اصلی بصورت معنی‌داری موجب افزایش احتمال قرارگیری زعفران‌کاران در گروه‌های پایدارتر می‌شود. ضریب متغیر کلاس‌های آموزشی و ترویجی منفی بوده ولی در سطح مطلوب آماری، معنی دار نیست. بنابراین بهبود نگرش کشاورزان نسبت به کشاورزی پایدار، بهره‌گیری از تجارب کشاورزان مسن، حمایت مالی از زعفران‌کاران در راستای تامین نهاده‌های مورد نیاز و اصلاح ساختار کلاس‌های آموزشی و ترویجی، می‌توانند به عنوان راهکارهایی برای پایدارسازی کشت این محصول ارزشمند مطرح باشند.

کلیدواژه‌ها


Ahmadpour, A., 2016. Effective factors on application of sustainable agricultural practices by paddy farmers (Case of rural production cooperatives members). International Journal of Agricultural Management and Development 6(1), 81-91.
Azizi-Zohan, A.A. and Pasandideh, M., 2013. Investigate the causes of decline in agricultural production after a period of cultivation of saffron. Land Management 1(1), 91-98. [In Persian with English Summary].
Boz´oki, S., Fulop, J. and Poesz. A., 2011. On pairwise comparison matrices that can be made consistent by the modification of a few elements. Central European Journal of Operations Research 12, 157-175.
Cranfield, J.A.L. and Magnusson, E., 2003. Canadian consumer’s willingness-to-pay for pesticide free food products: an ordered probit analysist. International Food and Agribusiness Management Review 6(4), 13-30.
Dourandish, A., Ramezani, M. and Aminizadeh, M., 2019. Investigation of the effective factors on use of chemical fertilizers in saffron farms (Case study: Gonabad county). Saffron Agronomy and Technology 7(3), 359-376. [In Persian with English Summary].
Dourandish, A., Ramezani, M. and Aminizadeh, M., 2020. Study of farmers’ attitude towards sustainable agriculture and its impact on the total factor productivity (Case study: saffron farms in Gonabad county). Saffron Agronomy and Technology 8(1), 99-177. [In Persian with English Summary].
Food and Agriculture Organization, 2018. Qanat-based saffron farming system in Gonabad. Available at www.fao.org/ag/ca/.
Ghorbani, M. and Radmehr, R., 2018. Applied microeconometrics; limited dependent variables using STATA. Ferdowsi University of Mashhad Publication. 276 p. [in Persian].
Greene, W. H. and Hensher, D.A., 2010. Modeling ordered choices: A primer. Cambridge University Press., New York.
Han, J., Kamber, M. and Pei, J., 2012. 3 - Data Preprocessing, in: Han, J., Kamber, M., Pei, J.B.T.-D.M. (Third E. (Eds.), The Morgan Kaufmann Series in Data Management Systems. Morgan Kaufmann, Boston, pp. 83–124.
Hatami-Sardashti, Z., Jami-Alahadi, M., Mahdavi-Damghani, A. and Behdani, M., 2011. Evaluation of sustainability in saffron agroecosystems in Birjand and Qaen counties. Agroecology 3(3), 396-405. [In Persian with English Summary].
International Trade Center (ITC)., 2020. Available at www.trademap.org. (Verified 18 April 2020).
Kassie, M., Zikhali, P., Manjur, K. and Edwards, S., 2009. Adoption of sustainable agriculture practices: evidence from a semi-arid region of Ethiopia. Natural Resources Forum 33, 189-198.
Lashgarara, F., 2011. Identification of influencing factors on adoption of sustainable agriculture among wheat farmers of Lorestan province, Iran. Advances in Environmental Biology 5(5), 967-972.
Mateusz, P., Danuta, M., Malgorzata, L., Mariusz, B. and Kesra, N., 2018. TOPSIS and VIKOR methods in study of sustainable development in the EU countries. Procedia Computer Science 126, 1683-1692.
Mishra, B., Gyawali, B.R., Paudel, K.P., Poudyal N.C., Simon, M.F., Dasgupta, S., Siddhartha, D. and Antonious, G., 2018. Adoption of sustainable agriculture practices among farmers in Kentucky, USA. Environmental Management 62, 1060–1072.
Mohtashami, T. and Zandi Daregharibi, B., 2018. Factors affecting excessive nitrogen fertilizer use in saffron cultivation: case study of Torbat Heydarieh area. Saffron Research 6(1), 127-140. [In Persian with English Summary].
Mutyasira, V., Hoag, D. and Pendell, D., 2018. The adoption of sustainable agricultural practices by smallholder farmers in Ethiopian highlands: an integrative approach. Cogent Food & Agriculture 4(1), 1552439.
Omisore, A.G., 2018. Attaining sustainable development golas in sub-Saharan Africa; the need to address environmental challenges. Environmental Development 25, 138-145.
Ramezani, M., Rafiee, H. and Norouzi, H., 2019b. Investigating the effective socioeconomic factors on unsustainable system of high-density planting of saffron (Case study: Gonabad County). Saffron Agronomy and Technology 7(2), 275-283. [In Persian with English Summary].
Ramezani, M., Saleh, I. and Rostamzadeh, Z., 2019a. Introduction of the sustainable and unsustainable management practices in saffron cultivation (Case study: Gonabad township). Saffron Research 7(1), 99-108. [In Persian with English Summary].
Rezaei-Moghaddam, K., Fatemi, M. and Monfared, N., 2012. Factors affecting agricultural sustainable activities among wheat producers. Journal of Research in Agriculture 1(2), 093-098.
Saaty, T.L., 2008. Relative measurement and its generalization in decision making why pairwise comparisons are central in mathematics for the measurement of intangible factors the analytic hierarchy/network process. Revista de la Real Academia de Ciencias Exactas, Fisicas y Naturales. Serie A: Matematicas 102 (2), 251–318.
Tatlidil, F.F., Boz, I. and Tatlidil, H., 2009. Farmers’ perception of sustainable agriculture and its determinants: a case study in Kahramanmaras province of Turkey. Environment, Development and Sustainability 11, 1091-1106.
Terano, R., Mohamed, Z., Shamsudin, M.N. and Abd Latif, I., 2015. Factors influencing intention to adopt sustainable agriculture practices among paddy farmers in Kada, Malaysia. Asian Journal of Agricultural Research 9(5), 268-275.
Timprasert, S., Datta, A. and Ranamukhaarachchi, S.L., 2014. Factors determining adoption of integrated pest management by vegetable growers in Nakhon Ratchasima province, Thailand. Crop Protection 62, 32-39.
Torkamani, J. and Mousavi, S., 2011. Effects of crop insurance on productivity and risk management: a case study of Fars province. Agricultural Economics Research 3(9), 1-24. [In Persian with English Summary].
Yaghoubi, F., Jami Al-Ahmadi, M., Bakhshi, M. and Sayyari Zahan, M., 2014. Comparison of chemical inputs consumption in saffron and wheat fields in Qaenat region. Saffron Agronomy and Technology 2(2), 115-125. [In Persian with English Summary].
Yazdani, S., Ramezani, M., Ghasemi, A. and Ghaem-Maghami, S., 2019. Analysis of factors affecting the reduction in fertilizer use to achieve sustainable saffron production (Case study: Gonabad county). Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research 50(3), 421-435. [In Persian with English Summary].