این پژوهش با هدف بررسی برخی از خصوصیات گل و کیفیت متابولیت های ثانویه اکوتیپ‌های زراعی زعفران تحت شرایط اقلیمی استان‌های خراسان رضوی و جنوبی انجام شد. بدین منظور تعداد چهارده اکوتیپ زراعی جمع‌آوری شده از دو استان خراسان رضوی و جنوبی در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی گناباد مورد بررسی قرار گرفتند. کاشت اکوتیپ‌های جمع آوری شده در اواخر شهریورماه سال 1397 در انجام شد و سپس اندازه‌گیری‌ها از سال دوم پس از کاشت شروع شد. صفات مورد بررسی شامل تعداد گل، وزن تر گل و وزن خشک کلاله در واحد سطح و همچنین اندازه‌گیری مقادیر کروسین، پیکروکروسین و سافرانال بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد متغیرهای کمی و کیفی مورد مطالعه از تفاوت آماری معنی‌داری برخوردار بودند؛ بطوریکه در سال اول بالاترین وزن خشک کلاله تحت اکوتیپ قاین – شاهیک (19/1 گرم بر متر مربع) مشاهده شد که در مقایسه با کمترین اکوتیپ (رشتخوار-فتح آباد با مقدار 21/0 گرم بر متر مربع) 82 درصد بیشتر بود؛ همچنین در سال دوم بیشترین وزن خشک کلاله تحت تیمار گناباد - سقی (36/1 گرم بر مترمربع) حاصل شد که البته با اکوتیپ قاین- شاهیک تفاوت معنی‌داری نداشت. مقایسه تعداد گل و وزن تر گل در متر مربع طی سال‌های آزمایش در اکوتیپ‌های گناباد- سقی و قاین – شاهیک نشان داد هرچند در سال دوم تعداد گل در اکوتیپ گناباد – سقی بیشتر بود، ولی وزن گل کمتری در مقایسه با اکوتیپ قاین – شاهیک داشت. از طرف دیگر در سال دوم مشابه سال اول کمترین مقدار در اکوتیپ رشتخوار – فتح آباد بدست آمد. نتایج این مطالعه وجود تنوع ژنتیکی در اکوتیپ‌های زعفران را تأیید می‌کند و این تنوع می‌تواند به‌عنوان منبعی ارزشمند برای برنامه‌های به‌نژادی و بهبود عملکرد مورد بهره‌برداری قرار گیرد.