دانشگاه بیرجند پژوهش‌های زعفران 2345-3869 6 2 2019 02 20 Influence of saffron (Crocus sativus L.) exteract organs on seed germination and seedling growth of cumin and tomato تأثیر دگرآسیبی اندام‌های زعفران <i>(.Crocus sativus L)</i> بر خصوصیات جوانه‌زنی و رشد گیاهچه زیره‌سبز و گوجه‌فرنگی 219 232 982 10.22077/jsr.2018.1490.1059 FA امیر سالاری استادیار عضو هیات علمی دانشگاه تربت حیدریه حسن فیضی گروه تولیدات گیاهی- دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی- دانشگاه تربت حیدریه فائزه قراری کارشناسی ارشد کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه فاطمه بانوی بختیاری دانشجوی سابق کارشناسی گیاهان دارویی ، دانشگاه تربت‌حیدریه Journal Article 2018 04 17 Some plants with their chemical compounds affect the growth of adjacent plants. This research was carried out in order to investigate the effect of allelopathic effects of different organs of saffron on indices of seedling growth of cumin and tomato seed in factorial experiment in a completely randomized design. The research was conducted at university of Torbat Heydrieh at 2017. The results showed that the effect of different extract organs, concentration and interaction of them on length of root, stem and cumin seedling was not significant but on germination percentage, germination rate, mean germination time, weight and length of root, stem and seedling and seed vigor II were significant at 1%. The results also showed that application of corm exteract had the highest impact on most of indigenous growth indices. The highest germination rate was seen in control and leaf- corm composition extract treatments (4.72 and 4.75 respectively) and the highest root dry weight was in leaf- corm composition extract and in 0.25 concenteration treatment. The results on tomato showed that the effect of different extracts of leaf, corm and leaf-corm composition on germination percentage, germination rate, mean germination time and weight and length of root were significant. Increasing of saffron exteract concenteration decreased germination percentage, germination rate, shoot, root and seedling length and weight and vigor indexes on cumin and tomato. In the case of all growth indices, the leaf extract was more effective. The results also showed that the increase in concentration caused a reduction in the percentage and rate of germination, shoot length, seedling and root and seed index index in cumin and tomato. The final result of this research showed that cultivation of saffron in the crop rotation induced effect of allelopathy on cumin and tomato. Therfore, tomato can be rotated with saffron rather than cumin. برخی از گیاهان با ترشح ترکیب‌های شیمیایی، رشد و نمو گیاهان مجاور خود را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این پژوهش به‌منظور بررسی اثر دگرآسیبی اندام‌های مختلف زعفران (برگ، بنه و ترکیب برگ و ‌بنه) هرکدام در 5 سطح صفر، 25/0، 5/0، 1 و 2 درصد به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی بر جوانه‌زنی و شاخص‌های رشد گیاهچه زیره‌سبز و گوجه‌فرنگی در آزمایشگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربت‌حیدریه در سال 1396 انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تأثیر اندام، غلظت و اثر متقابل آن‌ها، بر درصد، سرعت و متوسط زمان جوانه‌زنی و وزن ساقه‌چه، ریشه‌چه و گیاه‌چه و شاخص بنیه بذر آن در سطح یک درصد معنی‌دار ولی بر طول ریشه‌چه، ساقه‌چه و گیاهچه زیره‌سبز معنی‌دار نبود. در مورد اکثر شاخص‌های رشدی زیره‌سبز ازجمله درصد جوانه‌زنی، وزن و طول ساقه‌چه، ریشه‌چه و گیاهچه و شاخص‌ بنیه بذر I، کاربرد بنه نسبت به برگ و ترکیب برگ و بنه، تأثیر بیشتری نشان داد. بیشترین سرعت جوانه‌زنی زیره‌سبز در عصاره برگ و بنه (72/4 بذر در روز) و تیمار شاهد (75/4 بذر در روز) و بیشترین وزن ریشه‌چه در تیمار عصاره برگ و بنه (23/0 میلی‌گرم) و غلظت 25/0 با مقدار (23/0 میلی‌گرم) به‌دست آمد. نتایج تجزیه واریانس گوجه‌فرنگی نیز نشان داد که تأثیر اندام‌های مختلف برگ، بنه و ترکیب برگ و بنه بر درصد، سرعت و متوسط زمان جوانه‌زنی بذر و وزن و طول ریشه‌چه معنی‌دار نبود. افزایش غلظت عصاره اندام‌های زعفران باعث کاهش درصد و سرعت جوانه‌زنی، طول ساقه‌چه، گیاهچه و ریشه‌چه و شاخص بنیه بذر در زیره‌سبز و گوجه‌فرنگی گردید. نتیجه‌گیری کلی تحقیق این است که کشت زعفران بر گیاه دارویی زیره‌سبز و گیاه باغی گوجه‌فرنگی دارای اثر دگرآسیبی بوده و مرحله جوانه‌زنی گوجه‌فرنگی نسبت به تنش مواد دگرآسیب اندام‌های زعفران، حساسیت کمتری داشته، بنابراین محصول گوجه‌فرنگی از ارجحیت بالاتری در تناوب کشت زعفران برخوردار است. https://jsr.birjand.ac.ir/article_982_f5fe4b05da40cf9b691b6fc209fa1905.pdf